خانه / تحولات ژئوپولیتیکی / آسیا / افزایش سن جامعه و تبدیل تهدید به فرصت اقتصادی در آسیا

افزایش سن جامعه و تبدیل تهدید به فرصت اقتصادی در آسیا

تهران – ایرنا – تشویق زنان به مشارکت در اقتصاد، برنامه‌ریزی دقیق آموزشی، توسعه فناوری و مهاجرپذیری در بخش‌های مورد نیاز، ابزارهایی است که کشورهای شرق آسیا از آنها برای تبدیل بحران ناشی از افزایش میانگین سنیِ جامعه به فرصتِ اقتصادی استفاده می‌کنند.

افزایش سن جامعه و تبدیل تهدید به فرصت اقتصادی در آسیا
مجله ژاپنی دیپلمات نوشت: انتظار می‌رود تغییر الگوی جمعیت در آسیا برندگان و بازندگانی داشته باشد. اگرچه افزایش چشمگیر میانگین سنی در کشورهای شرق آسیا نگران‌کننده به نظر می‌رسد، اما این کشورها می‌توانند با تغییر نظام آموزش، مهاجرت و فناوری از این تغییر سنی، فرصت بسازند.
آماری که صندوق بین‌المللی پول بتازگی منتشر کرده است، ضرورت اصلاحات را بروشنی نشان می‌دهد. بر اساس این آمار، ژاپن که سال ۲۰۱۶ میلادی، با کاهش ۳۰۸ هزار نفری جمعیت رو به رو شد، انتظار می‌رود با تداوم شرایط کنونی، بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۵۰، سالی یک درصد رشد منفی اقتصادی داشته باشد و این رشد منفی بر مشکلات ناشی از افزایش هزینه به خاطر بهداشت و رفاه سالمندان خواهد افزود.
در همین بازه زمانی، چین، کره جنوبی، تایلند و هنگ کنگ نیز سالی ‘نیم درصد’ رشد منفی اقتصادی خواهند داشت.
چین پیشاپیش ۲۰۰ میلیون نفر جمعیت سالمند دارد که این رقم بیش از آمار سالمندان در کل اتحادیه اروپا است. انتظار می‌رود جمعیت افراد در سن کار در چین طی سه دهه آینده ۱۷۰ میلیون نفر کاهش یابد.
طبق پیش‌بینی‌ها، افزایش سریع میانگین سنی در سال ۲۰۲۰ به تولید ناخالص داخلی در چین، هنگ کنگ، کره جنوبی و تایلند و در سال ۲۰۲۵ به تولید ناخالص داخلی سنگاپور آسیب وارد خواهد آورد. این اتفاق پیش از برنامه چین برای ورود به باشگاه شهروندان پردرآمد در سال ۲۰۲۶ رخ خواهد داد. تایلند نیز برنامه داشت که شهروندانش تا سال ۲۰۴۰ به جمع ملت‌های پردرآمد بپیوندند. بنابراین افزایش سن می‌تواند برنامه افزایش درآمد شهروندان را نیز برهم بزند.
کاهش زاد و ولد، افزایش طول عمر و کاهش مرگ و میر، همگی به افزایش میانگین سنی در آسیا دامن زده است.
در گزارشی که موسسه خدمات مالی و بانکی ‘استاندارد چارترد’ بتازگی منتشر کرده، آمده است ‘هنوز برای پاسخ به بحران افزایش سریع میانگین سنی، پشتیبانی سازمان‌یافته‌ای صورت نگرفته است. نظام بیمه‌های بازنشستگی در چین با وجود برخی اصلاحات همچنان ناپایدار است و ممکن است تا سال ۲۰۳۰ با بحران کسری بودجه مواجه شود. تایلند نیز احتمالا تا سال ۲۰۴۱ بحران کسری بودجه در نظام بیمه را تجربه خواهد کرد. در همان سال به احتمال فراوان کره جنوبی و ویتنام هم با کسری بودجه کمتری دست به گریبان خواهند شد.’
با این همه، احتمالا ساختار جمعیتی در آسیا برندگانی هم خواهد داشت. در راس هرم برندگان، فیلیپین قرار دارد که احتمالا بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۵۰ سالانه ۱٫۵ درصد رشد تولید ناخالص داخلی را تنها از محل افزایش نیروی جوان کار به دست خواهد آورد.
انتظار می‌رود مالزی، اندونزی و هند نیز در همین بازه زمانی، از محل افزایش نیروی کار، سالانه یک درصد رشد تولید ناخالص داخلی داشته باشند. برای ویتنام هم چشم‌انداز خوبی پیش‌بینی می‌شود. همچنین کشورهای استرالیا و نیوزیلند به خاطر مهاجرپذیری از مزیت برخوردار خواهند بود.
موسسه‌های اقتصادی از جمله صندوق بین‌الملی پول، توصیه می‌کنند که کشورها برای مقابله با پیامدهای ناشی از افزایش سن جامعه، از اصلاحات بازار کار، مانند استخدام با انعطاف‌پذیری بیشتر، تشویق کارگران خارجی و افزایش مشارکت زنان در بازار کار در کنار تدبیرهایی مانند افزایش تسهیلات مراقبت از کودکان استفاده کنند.

تک تک این تدبیرها در ژاپن اجرا شده است. ژاپنی‌ها با آنکه ظاهرا از پذیرش انبوه مهاجران خودداری می‌کنند، اما بی‌سروصدا جمعیت شهروندان خارجی در این کشور را به دو میلیون و ۳۰۰ هزار نفر رسانده‌اند. تنها در سال ۲۰۱۶ میلادی، ۱۵۰ هزار نفر بر جمعیت شهروندان خارجی در ژاپن افزوده شد.
ریچارد یتسنگا، پژوهشگر ارشد موسسه ای ان زی (ANZ) معتقد است افزایش میانگین سنی الزاما به معنای کاهش رشد اقتصادی نخواهد بود. یتسنگا یادآور می‌شود که نسبت وابستگی سنی، یعنی نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال به افراد ۱۵ تا ۶۴ سال در سراسر منطقه شرق آسیا افزایش داشته است. این نسبت در ژاپن به رقم خیره‌کننده ۴۳٫۳ درصد رسیده و در استرالیا ۲۳ درصد، در کره جنوبی ۱۸ درصد، در سنگاپور ۱۶ درصد و در چین ۱۳ درصد است.
به گفته یتسنگا، منطق حکم می‌کند که ژاپن اکنون با فروپاشی اقتصادی رو به رو شده باشد. بقیه کشورها هم باید بحران ناشی از افزایش میانگین سن و کاهش نیروی کار مواجه باشند. با این حال، علم اقتصاد این فرض را به زیر سوال می‌برد. چنانکه پیش‌بینی‌ها در مورد جمعیت و اقتصاد آمریکا نیز در دوره‌ای درست از آب در نیامد. در حالی که پیش‌بینی می‌شد ایالات متحده در دهه ۷۰ میلادی بین ۴۰ تا ۴۹ میلیون افزایش جمعیت داشته باشد، رقم واقعی در این دوره، به دلیل پیشرفت در کنترل بارداری و افزایش سن ازدواج، از ۳۳ میلیون تجاوز نکرد.
به گفته یتسنگا، آمارهای اشتغال و جمعیت پایدار نیستند و بنا بر موقعیت‌های گوناگون، بالا و پایین می‌شوند. برای مثال، در حالی که زنان ژاپنی به طور سنتی خانه‌دار بوده‌اند، سیاست کلان دولت ‘شینزو آبه’ معروف به اقتصاد زنانه (womenomics) باعث شد که اکنون نرخ مشارکت زنان در ژاپن از ایالات متحده آمریکا هم بیشتر باشد. اقتصاد شرق آسیا این ظرفیت را دارد که هم‌اکنون ۳۱۴ میلیون نفر دیگر را نیز به نیروی کار خود بیفزاید.
یکی از برنامه‌های آتی در ژاپن این است که سن بازنشستگی از ۶۰ سال به ۶۵ سال افزایش یابد. استرالیا نیز طرح افزایش سن بازنشستگی به ۷۰ سال را در دست بررسی دارد.
فن‌آوری یکی دیگر از زمینه‌های مقابله با بحران ناشی از افزایش سن جامعه است. سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی (OECD) به‌تازگی با انتشار مطالعه‌ای نوشت ‘کشورهایی که مشکل افزایش سن دارند، احتمالا بیش از بقیه از روبات‌ها استفاده خواهند کرد. جایی که پول، زیاد و نیروی کارِ ارزان، کم باشد، فن‌آوری می‌تواند این شکاف را پر کند و حتی باعث افزایش رشد اقتصادی شود.’
آموزش نیز یکی دیگر از راهکارهای سفارش‌شده به جوامعی است که در حال افزایش سن هستند. در استرالیا با برنامه‌ریزی دولت، مشارکت جوانان در آموزش عالی تمام-وقت، به رکورد ۵۲ درصد رسیده است. هدف این است که افزایش مصرف توسط کارمندانی که به خاطر تحصیلات عالیه حقوق بیشتری دریافت می‌کنند، بخشی از کاهش رشد اقتصادی را جبران کند.
بالاخره، مهاجرت به داخل نیز یکی دیگر از شیوه‌های مقابله با این بحران است. به جز ژاپن، کشورهای استرالیا، نیوزیلند، هنگ کنگ و سنگاپور نیز نه تنها از مهاجرپذیری برای جایگزین کردن جمعیت، بلکه برای ورود اندیشه‌های نو به بخش‌های مختلف اقتصاد خود استفاده کرده‌اند. برای مثال، مهاجرپذیری در سنگاپور به‌ویژه به افزایش نوآوری در صنایع هوافضا، زیست‌پزشکی و پویانمایی دیجیتال در آن کشور کمک کرده است.
با افزایش امید به زندگی در کشورهایی مانند کره جنوبی و ژاپن، شاید رویکرد آسیا به مقوله افزایش میانگین سن جامعه، به الگویی برای تبدیل تهدید اقتصادی به فرصت اقتصادی بدل شود.

منبع :خبرگزاری جمهوری اسلامی

دریافت آخرین تحلیل‌های خبری، کتب و مقالات جغرافیای،تاریخی و سیاسی در ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics
irgeopolitics.ir

درباره پشتیبانی 9604

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

bigtheme
x

شاید بپسندید

بررسی رویکرد آمریکا نسبت به بحران انتخاباتی افغانستان

در ابتدای ورود به این مبحث لازم است اشاره شود برای آمریکا، ...